انستیتو کانسر مجتمع بیمارستانی امام خمینی: کرسی سرطان
طرح تشکیل «انستیتو کانسر ایران» در تهران نخستینبار در سال ۱۳۲۵ پیشنهاد شد و در سال ۱۳۲۸ مقاولهنامه تاسیس بیمارستانی برای درمان بیماران مبتلا به سرطان به امضا رسید.
در سال ۱۳۳۴ ساختمان نیمهتمام آن در ضلع شرقی بیمارستان هزار تختخوابی آن زمان (مجتمع بیمارستانی امام خمینی فعلی) آماده بهرهبرداری بود که واحد کبالت فعالیت خود را آغاز کرد و در همین تاریخ «کرسی سرطان» در دانشکده پزشکی تشکیل شد.
در سال ۱۳۳۶ کلیه واحدهای بیمارستان سرطان، یعنی بخشهای جراحی، رادیولوژی، درمانگاه، آزمایشگاه و پاتولوژی تشکیل و به کار مشغول شدند.
در سال ۱۳۳۷ طرح تشکیل «مرکز تحقیقات» انستیتو سرطان به سازمان برنامه پیشنهاد و مورد تصویب قرار گرفت و در ۱۳۴۱ طرح تشکیل کلاسهای سیتوتکنولوژی پیشنهاد و به تصویب رسید. همچنین در همین سال «طرح تحقیقات سرطانهای تجربی» مورد تصویب قرار گرفت و آزمایشگاه محل نگهداری حیوانات تجربی تاسیس و آغاز به کار کرد.
در ۱۳۴۵ سازمان شیر و خورشید سرخ ایران (هلال احمر) بیمارستان سرطان را با کلیه تجهیزاتش به دانشکده پزشکی تهران واگذار کرد و به این ترتیب، انستیتو سرطان بهطور کامل در اختیار دانشکده پزشکی دانشگاه تهران قرار گرفت.
در ۱۳۴۹ مرکز تحقیقات علمی سرطان، کرسی سرطان و بیمارستان سرطان در هم ادغام شده و انستیتو کانسر برای تحقیقات و مبارزه با سرطان تشکیل و بر مبنای اساسنامهای جدید فعالیت خود را دنبال کرد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به دلیل اولویتهای کشور، ضمن تداوم فعالیتهای آموزشی و پژوهشی، بیشتر فعالیتهای موسسه معطوف به درمان بیماران و ارایه خدمات تشخیصی و درمانی شد.
در ۱۳۷۶ دفتر ویژهای بهمنظور اجرای طرح «ثبت سرطان بیمارستانی تهران» در انستیتو کانسر تشکیل شد. در این سال ایده اولیه تاسیس «مرکز تحقیقات سرطان» مطرح شد و با حمایت معاونت پژوهشی وزارت بهداشت این مرکز با پروژه ثبت سرطان شهر تهران کار خود را آغاز کرد.
در ۱۳۸۳ فرایند اعطای موافقت اصولی با تشکیل «مرکز تحقیقات سرطان» در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی انجام شد و در سال ۱۳۸۵ از سوی شورای گسترش دانشگاهها و موسسات آموزشی و پژوهشی این وزارتخانه، رسما موافقت قطعی به این مرکز اعطا شد.
در سال ۱۳۹۲ «مرکز تحقیقات بیولوژی سرطان» بهعنوان دومین مرکز تحقیقاتی انستیتو کانسر با دریافت موافقت اصولی در محل واحد «تحقیقات تجربی سرطان» آغاز به کار کرد.
این مرکز با توجه به نقش و اهمیت مدلسازی تجربی و ریاضی در تشخیص و درمان سرطان ابتدا با نام «مرکز تحقیقات مدلهای سرطان» شناخته شد، ولی در سال ۱۳۹۶ با عنوان مرکز تحقیقات بیولوژی سرطان با دریافت موافقت اصولی کار خود را رسما آغاز کرد. گروههای تحقیقات تجربی، اپیدمیولوژی مولکولی، ژنتیک سرطان و انکولوژی محاسباتی از گروههای علمی این مرکز به شمار میروند.
در سال ۱۳۹۳ سومین مرکز پژوهشی انستیتو کانسر با عنوان «مرکز تحقیقات پرتودرمانی سرطان» با دریافت موافقت اصولی کار خود را آغاز نمود و اکنون این مرکز بهعنوان یکی از قطبهای اصلی تحقیقات و پژوهش در حوزه سرطان فعالیت میکند.
انستیتو کانسر ایران اکنون شامل پژوهشکده سرطان، مرکز تحقیقات بیولوژی سرطان و مرکز تحقیقات بیماریهای پستان است.
پژوهشگاه ملی سرطان جهاد دانشگاهی: برخاسته از «پژوهشکده معتمد سرطان پستان»
در نقشه علمی تازه جهاد دانشگاهی، نام «پژوهشگاه ملی سرطان» نماد جهشی بزرگ در قلمرو مبارزه علمی با سرطان است.
چگونه متولد شد؟ از آغاز تاسیس جهاد دانشگاهی، این نهاد نقش فعالی در حوزه سلامت و علوم پزشکی داشته است. در سالهای نخست انقلاب اسلامی، جهاد دانشگاهی زنجیرهای از آزمایشگاههای طبی با عنوان «آزمایشگاههای مستضعفین» را ایجاد کرد که در مناطق محروم خدمات رایگان آزمایشگاهی ارایه میداد. همچنین در دوران جنگ تحمیلی، سازماندهی اعزام دانشجویان پزشکی در دوره انترنی به مناطق عملیاتی بر عهده جهاد دانشگاهی بود.
به مرور زمان و با بلوغ علمی جهاد دانشگاهی، مراکز تحقیقاتی متعددی در زمینههای مختلف از جمله سلولهای بنیادی، ناباروری، تولید واکسن و امنیت غذایی شکل گرفتند.
از جمله دستاوردهای مهم در این مسیر، تاسیس «مرکز تحقیقات بیماریهای پستان» در دهه ۷۰ و در ادامه «پژوهشکده معتمد سرطان پستان» بود؛ نهادی که با ذخیره بیش از هزاران نمونه زیستی و تولید صدها مقاله تخصصی، اکنون بهعنوان یکی از معتبرترین مراکز کشور در زمینه تشخیص و درمان سرطان فعالیت میکند و با فعالیت آن، اکنون بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان پستان که در سالهای گذشته در مراحل پیشرفته به این مرکز مراجعه میکردند، در مراحل اولیه شناسایی شده و بهبود مییابند.
توسعه پیشرفتهترین فناوریهای حوزه سلامت با طراحی و تولید کیت تشخیص نیاز به شیمیدرمانی، ساخت تراشههای جداسازی سلولهای سرطانی در خون، طراحی و ساخت سیستم آزمایشگاه روی تراشه (labonachip) و تولید ویروسهای ضدسرطان، این مرکز را که در ماههای اخیر از «پژوهشکده معتمد سرطان پستان» به «پژوهشگاه ملی سرطان» تبدیل شده است، به یکی از مراکز پیشرو در فناوریهای نوین درمان سرطان در کشور تبدیل کرده است.
پژوهشگاه ملی سرطان متشکل از سه پژوهشکده پزشکی بازساختی و درمانهای پیشرفته در سرطان، پژوهشکده فناوریهای همگرا در سرطان و پژوهشکده پزشکی شخصمحور و کیفیت زندگی خواهد بود.
پژوهشگاه ملی سرطان قرار است به مرکزی ملی و مرجع در تحقیقات سرطان تبدیل شود و زمینه همکاری گستردهای میان پژوهشگران و دانشمندان کشور را فراهم کند.
در کنار فعالیتهای تخصصی و پژوهشی، آگاهسازی بانوان نسبت به پیشگیری و تشخیص زودهنگام سرطان پستان در اولویت برنامههای این مرکز قرار دارد. همچنین مجموعهای از بهبودیافتگان با عنوان مرکز حمایتی سرطان ایران (مرحم) تشکیل شده که این بانوان خود بهعنوان سفیران سلامت در جامعه فعالیت میکنند.
بیمارستان هاشمی – مرکز جامع سرطان
در سال ۱۳۹۶، بیمارستان فوقتخصصی هاشمی تهران مرکز جدیدی را راهاندازی کرد که قرار بود درمان سرطان را از حالت جزیرهای خارج کند؛ پروژهای که وزارت بهداشت از سه سال قبل طراحی کرده بود و هدف این بود که بیمار از نخستین مشاوره تا آخرین جلسه درمان، یک مسیر متمرکز و بدون سردرگمی را تجربه کند.
مرکز جامع درمان سرطان، در فضای ۳۵ هزار مترمربعی، خانه امیدی است که هر روز صدها نفر وارد آن میشوند و یک تیم هماهنگ ۱۲ کلینیکی برایشان تصمیمگیری میکنند.
هر کلینیک یک حوزه مشخص را پوشش میدهد: از پستان و ریه تا کولورکتال و کبد، از پروستات و تیروئید تا تخمدان و مغز و حتی مراقبت تسکینی. بخش مشاوره ژنتیک از سال ۱۴۰۱ فعال شده و بررسی جهشهای BRCA1 و BRCA2 را برای خانوادههای در خطر انجام میدهد. جراحیهای کمتهاجمی ریه (VATS) و HIPEC تخمدان نمونههایی از عملهایی هستند که این مرکز را در رده پیشرفتهترینها قرار دادهاند.
در بخش جراحی، پنج اتاق عمل مجهز به تصویربرداری لحظهای کار میکند و در رادیوتراپی دو دستگاه پیشرفته Varian با توان تابش سهبعدی فعال هستند. اینجا همهچیز به فناوری گره خورده است: MRI سهتسلا، دستگاه CTPET، آزمایشگاههای آسیبشناسی ژنتیک و ایمونوهیستوشیمی با ظرفیت بیش از هفت هزار نمونه در سال و نرمافزاری که تصمیمگیری پزشکان را در توموربورد با دادههای هوش مصنوعی ترکیب میکند.
مرکز از سال ۱۴۰۰ عضو شبکه بینالمللی UICC است و در همکاری با آژانس بینالمللی انرژی اتمی دورهای با عنوان «رادیوتراپی ایمن» برگزار کرده است. همچنین دادههای بیماران پستان و معده این مرکز در طرح جهانی Global Cancer Observatory ثبت میشود. طبق گزارش عملکرد رسمی سال ۱۴۰۳، بیش از ۳۰ هزار ویزیت تخصصی در کلینیکها انجام شده، حدود ۱۲۰۰ بیمار تحت درمان پرتودرمانی قرار گرفتهاند و ماهانه نزدیک الی ۱۸۰۰ دوره شیمیدرمانی اجرا شده است. رضایت ثبتشده بیماران به رقم ۸۸ درصد رسیده که برای مرکز تازهتاسیس رقم بالایی است.
موسسه سرطان رویان: دانش سلولهای بنیادی و ایمنیدرمانی
ماموریت موسسه سرطان رویان که بهعنوان زیرمجموعهای تخصصی از حوزه سلامت پژوهشگاه رویان فعالیت میکند، توسعه تحقیقات پایه و کاربردی در زمینه سرطان بهویژه با تکیه بر توان سلولهای بنیادی، مهندسی بافت و فناوریهای نوین زیستی است.
این موسسه با هدف درک سازوکارهای مولکولی و سلولی بروز سرطان و یافتن راهکارهای نوین درمانی بر پایه دانش سلولهای بنیادی و ایمنیدرمانی تشکیل شده است.
گروههای پژوهشی آن بر محورهای تحقیقاتی نظیر مدلسازی سرطان در محیط آزمایشگاهی و در حیوانات مدل، بررسی رفتار سلولهای بنیادی سرطانی، ارزیابی اثر متقابل ریزمحیط تومور بر پیشرفت بیماری و غربالگری ترکیبات طبیعی یا مصنوعی با پتانسیل ضدسرطانی فعالیت دارند.
این موسسه بخشی از شبکه ملی پژوهشهای سرطان کشور است و زیرساختهای آزمایشگاهی پیشرفته برای کشت سلولی، ژنتیک مولکولی و آنالیزهای پروتئومیک و متابولومیک در آن ایجاد شده است. همچنین چند پروژه مشترک با وزارت بهداشت و معاونت علمی ریاستجمهوری در زمینه توسعه کیتهای تشخیصی و داروهای مبتنی بر سلول در حال انجام است.
در گزارش رسمی پژوهشگاه رویان، ماموریت کلان این موسسه «ترجمان یافتههای پایه به کاربردهای بالینی و توسعه پزشکی بازساختی در درمان سرطان» عنوان شده است که از نتایج شاخص آن میتوان به طراحی خطوط سلولی مشتقشده از تومورهای پستان و ریه، تولید مدلهای سهبعدی تومور در محیط آزمایشگاهی و همکاری در طرح ملی ثبت سلولهای توموری اشاره کرد.
ساختار سازمانی فعلی این موسسه شامل گروههای بیولوژی سلولی سرطان، فارماکولوژی تجربی، مهندسی بافت و نانوتکنولوژی پزشکی است و ارتباط تنگاتنگی با دیگر واحدهای پژوهشگاه رویان و پژوهشگاه ملی سرطان جهاد دانشگاهی دارد. انستیتو پاستور ایران، مرکز تحقیقات سرطان دانشگاه شهید بهشتی و دهها مرکز دیگر در ایران نیز در زمینه تحقیقات، پژوهش و درمان سرطان فعالیت دارند.
مرکز تحقیقات سرطان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
مرکز تحقیقات سرطان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بهعنوان یکی از مراکز فعال و تأثیرگذار در حوزه تحقیقات سرطان، در راستای توسعه پژوهشهای بالینی، اپیدمیولوژیک و پیشگیریمحور در دهههای اخیر شکل گرفت. این مرکز با بهرهگیری از ظرفیتهای علمی اعضای هیئتعلمی و ارتباط نزدیک با بیمارستانهای آموزشی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، نقش مهمی در مطالعه الگوهای بروز سرطان، عوامل خطر و پیامدهای بیماری در جمعیت کشور ایفا کرده است.
تمرکز این مرکز بر انجام مطالعات اپیدمیولوژیک، ثبت و تحلیل دادههای سرطان، طراحی برنامههای پیشگیری و غربالگری و ارتقای سیاستهای سلامت در حوزه سرطان قرار دارد. همکاری با مراکز درمانی بزرگ دانشگاهی از جمله بیمارستانهای شهدای تجریش، طالقانی و لقمان حکیم، امکان پیوند میان پژوهشهای جمعیتی و دادههای بالینی را فراهم کرده است.
این مرکز با مشارکت در پروژههای ملی ثبت سرطان و اجرای طرحهای تحقیقاتی در حوزه سرطانهای شایع، عوامل محیطی و سبک زندگی، به یکی از بازوهای علمی کشور در برنامهریزی مبتنی بر شواهد برای کنترل و پیشگیری از سرطان تبدیل شده است و نقش موثری در تربیت پژوهشگران و متخصصان حوزه سلامت عمومی با رویکرد سرطانمحور دارد.
مرکز تحقیقات سرطان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان
مرکز تحقیقات سرطان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بهعنوان یکی از قطبهای علمی و درمانی مهم کشور در خارج از تهران، با هدف توسعه پژوهشهای مرتبط با تشخیص، درمان و پیشگیری از سرطان و پاسخگویی به نیازهای جمعیتی منطقه مرکزی ایران فعالیت خود را آغاز کرد. این مرکز با تکیه بر ظرفیتهای بالینی، آموزشی و پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان و همکاری با بیمارستانهای مرجع استان، نقش مهمی در پوشش درمانی و تحقیقاتی سرطان در سطح منطقه ایفا میکند.
فعالیتهای این مرکز شامل انجام پژوهشهای بالینی و اپیدمیولوژیک، مطالعات بیولوژی مولکولی و ژنتیک سرطان، و بررسی الگوهای بروز سرطانهای شایع بهویژه سرطانهای دستگاه گوارش و پستان است. پیوند نزدیک میان خدمات درمانی و فعالیتهای پژوهشی، زمینه ارتقای کیفیت مراقبت از بیماران مبتلا به سرطان را فراهم ساخته است. این مرکز با مشارکت در طرحهای پژوهشی ملی و منطقهای و تربیت نیروی انسانی متخصص، نقش مهمی در تمرکززدایی از خدمات و تحقیقات سرطان و توسعه عدالت در دسترسی به خدمات تشخیصی، درمانی و پژوهشی در کشور ایفا میکند.
دیدگاهتان را بنویسید