نهمین ویرایش «گزارش شاخص هوش مصنوعی» توسط «مؤسسه هوش مصنوعی انسان‌محور» وابسته به دانشگاه استنفورد در ابتدای سال 2026منتشر شده است. نزدیک به یک دهه است که این مؤسسه با گزارش شاخص هوش مصنوعی تلاش می‌کند تا داده‌های جهانی قابل اعتمادی را به حوزه‌ای وارد کند که سریع‌تر از اکثر تلاش‌ها برای اندازه‌گیری آن در حال تکامل است. این گزارش، سیاستگذاران، محققان، مدیران، روزنامه‌نگاران و عموم مردم را به شواهد لازم برای تصمیم‌گیری آگاهانه در مورد هوش مصنوعی مجهز می‌کند. همزمان با پیشرفت سریع هوش مصنوعی، این سؤال مطرح می‌شود که آیا سیستم‌های ساخته شده پیرامون آن می‌توانند با این پیشرفت همگام شوند یا خیر. چارچوب‌های مدیریتی، روش‌های ارزیابی، سیستم‌های آموزشی و زیرساخت‌های داده‌ای موردنیاز برای ردیابی تأثیر هوش مصنوعی، در تلاشند تا با سرعت فناوری مطابقت داشته باشند. این شکاف - بین آنچه هوش مصنوعی می‌تواند انجام دهد و میزان آمادگی ما برای مدیریت آن - در هر فصل از گزارش امسال وجود دارد. برای نخستین‌بار، این گزارش شامل فصل‌های مستقلی در مورد هوش مصنوعی در علم و هوش مصنوعی در پزشکی است که منعکس‌کننده تأثیر فزاینده هوش مصنوعی در این دو حوزه است. فصل اول این گزارش را باهم می‌خوانیم.

نهمین ویرایش «گزارش شاخص هوش مصنوعی» توسط «مؤسسه هوش مصنوعی انسان‌محور» وابسته به دانشگاه استنفورد در ابتدای سال 2026 منتشر شده است. نزدیک به یک دهه است که این مؤسسه با گزارش شاخص هوش مصنوعی تلاش می‌کند تا داده‌های جهانی قابل اعتمادی را به حوزه‌ای وارد کند که سریع‌تر از اکثر تلاش‌ها برای اندازه‌گیری آن در حال تکامل است. این گزارش، سیاستگذاران، محققان، مدیران، روزنامه‌نگاران و عموم مردم را به شواهد لازم برای تصمیم‌گیری آگاهانه در مورد هوش مصنوعی مجهز می‌کند. همزمان با پیشرفت سریع هوش مصنوعی، این سؤال مطرح می‌شود که آیا سیستم‌های ساخته شده پیرامون آن می‌توانند با این پیشرفت همگام شوند یا خیر. چارچوب‌های مدیریتی، روش‌های ارزیابی، سیستم‌های آموزشی و زیرساخت‌های داده‌ای موردنیاز برای ردیابی تأثیر هوش مصنوعی، در تلاشند تا با سرعت فناوری مطابقت داشته باشند. این شکاف - بین آنچه هوش مصنوعی می‌تواند انجام دهد و میزان آمادگی ما برای مدیریت آن - در هر فصل از گزارش امسال وجود دارد. برای نخستین‌بار، این گزارش شامل فصل‌های مستقلی در مورد هوش مصنوعی در علم و هوش مصنوعی در پزشکی است که منعکس‌کننده تأثیر فزاینده هوش مصنوعی در این دو حوزه است. در ادامه خلاصه‌ای از یافته‌های این موسسه درباره هوش مصنوعی را مرور می‌کنیم و سپس در ۹ متن جداگانه مطالب گزارش شاخص هوش مصنوعی را می‌خوانیم.

درگیری‌ای که اکنون تنگه هرمز را تحت تأثیر قرار داده است، فقط بر عرضه جهانی انرژی اثر نمی‌گذارد بلکه می‌تواند آینده هوش مصنوعی (AI) را نیز بازنویسی کند. این را تونی پن، یک سرمایه‌گذار می‌گوید. به گفته او مرحله بعدی رقابت در حوزه هوش مصنوعی تنها با کدنویسی نخواهد بود، بلکه کشورهایی پیروز خواهند شد که بتوانند الکترون‌ها، مس و مولکول‌ها را فراهم کنند؛ حتی در میان تغییرات و تنش‌های ژئوپلیتیکی.

تا پیش از این، استفاده از مدل‌های فوق‌پیشرفته هوش مصنوعی نیازمند ارسال مداوم داده‌ها به دیتا سنترهای ابری پرمصرف، صرف هزینه‌های سنگین پهنای باند و تحمل تاخیرهای اجتناب‌ناپذیر شبکه بود اما با جهش شگرف در طراحی «واحدهای پردازش عصبی» (NPU) روی تراشه‌های جدید و ابداع تکنیک‌های فشرده‌سازی و کوانتیزه‌سازی پیشرفته، الگوریتم‌ها توانستند بدون افت محسوس کیفیت، در درون حافظه محدود دستگاه‌های همراه مستقر شوند. تراشه‌های نسل جدید، قدرتمندترین الگوریتم‌های هوش مصنوعی را بدون نیاز به اینترنت به گوشی‌ها می‌آورند.

تیم ملی المپیاد هوش مصنوعی جمهوری اسلامی ایران در سومین دوره المپیاد جهانی هوش مصنوعی که از ۲ تا ۷ آگوست ۲۰۲۶ (۱۱ تا ۱۶ مرداد ۱۴۰۵) برگزار شد، موفق به کسب یک مدال طلا، دو مدال نقره و یک مدال برنز شد.

از زمان جنگ چهل‌روزه، کشورهای شرق آسیا که مرکز تولید نیمه‌رساناهای جهان هستند با شوک شدید انرژی روبه‌رو شده‌اند. کره جنوبی و تایوان برای انرژی به سوخت‌های فسیلی وارداتی وابسته‌اند که بیشتر آن‌ها از مسیر تنگه هرمز می‌آید. صنعت تراشه آسیا همچنین به مواد شیمیایی خاورمیانه وابسته است. اگر تنگه هرمز برای مدت طولانی بسته بماند، پیامدها شدیدتر خواهد شد. در چنین شرایطی، قیمت تراشه‌ها افزایش می‌یابد و تولیدکنندگان برای منابع محدود با هم رقابت می‌کنند و حتی ممکن است تولید متوقف شود. گزارش فایننشال تریبون را بخوانید.

هوش مصنوعی(AI)، یکی از برجسته‌ترین فناوری‌های نوظهور عصر حاضر، دارای پتانسیل قابل توجهی برای تغییر و تحول ابعاد مختلف زندگی بشری است. این فناوری نوین، در حالی که فرصت‌های جدیدی را در زمینه‌های مختلف مانند مراقبت‌های بهداشتی، حمل و نقل، آموزش و... ارایه می‌دهد، چالش‌های جدیدی را نیز در قبال حقوق بشر ایجاد می‌کند.

با بودجه‌ای بالغ بر ۶.۶ میلیارد یورو برای دوره ۲۰۲۱-۲۰۲۷، برنامه ماری اسکلودوسکا-کوری (MSCA) یک برنامه تحقیقاتی و آموزشی است که از پیشرفت شغلی، توسعه مهارت‌ها و تحرک محققان در تمام مراحل شغلی و از سراسر جهان حمایت می‌کند. این برنامه، تحقیقات از پایین به بالا را در همه زمینه‌ها بر اساس برتری علمی و بودجه رقابتی تأمین مالی می‌کند.