با اینحال در همه پروندهها، سه دشمن اصلی پابرجاست: رد ایمنی، در هر سه شکل فوقحاد، حاد و تاخیری، خطر انتقال ویروسهای اندوژن خوکی (PERVs) به گیرنده و مخالفتهای فرهنگی و مذهبی با استفاده از عضو خوک.
پژوهشگران با ترکیب مهندسی ژنتیک، داروهای پیشرفته و پروتکلهای عایقسازی ویروسی تلاش میکنند این تهدیدها را مهار کنند.
این روایت، سرگذشت گیرندگان مشخص این کلیههاست، از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، بیپرده و واقعی.
سپتامبر ۲۰۲۱ – نیویورک، نخستین دمیدن زندگی
مرکز پزشکی NYU Langone شبی آرام اما پراضطراب را سپری میکرد. گیرنده، زنی که بر اثر ضایعه شدید مغزی دچار مرگمغزی شده بود، روی تخت افتاده بود. خانوادهاش تصمیم گرفتند او آخرین هدیهاش را به علم بدهد.
در گوشه اتاق عمل، یک کلیه تازه از جعبه استریل بیرون آمد. عضو متعلق به خوک اصلاحشده شرکت Revivicor بود. ژن کدکننده قند α-Gal حذف شده و سه ژن انسانی جایگزین شده بود تا رد ایمنی فوری را خنثی کند.
دستهای دکتر رابرت مانتگمری و تیمش با دقت رگهای کلیه را به رگهای بدن بیمار متصل کردند. لحظهای بعد، خون انسانی وارد کلیه خوک شد و رنگ عضو تغییر کرد. چند دقیقه بعد، صدای قطرات ادرار به ظرف جمعآوری افتاد. سکوت اتاق شکست.
این کلیه سه روز کار کرد، بدون رد فوقحاد. بیمار قرار نبود زنده بماند اما این دستاورد ثابت کرد که پیوند زندهماندن عضو خوک در بدن انسان امکانپذیر است.
ژانویه ۲۰۲۲ – بیرمنگهام، آلاباما؛ قدمی دوگانه
در دانشگاه آلاباما (UAB)، دکتر جیپی لاک تیمش را برای بزرگترین آزمایش تا آن زمان آماده کرد: پیوند همزمان دو کلیه خوک اصلاحشده به یک گیرنده مرگمغزی مرد.
این خوکها با فناوری CRISPR-Cas9 تغییر یافته بودند تا ۶ ژن محرک رد ایمنی حذف و چند ژن انسانی اضافه شود؛ ازجمله پروتئینهای ضدلخته و مهارکنندههای مسیر التهابی.
بعد از وصلکردن کلیهها در لگن بیمار، خون تازه جریان یافت و بلافاصله خروجی ادرار شروع شد. اتاق پر بود از نگاههای آمیخته به حیرت و هیجان. طی سه روز آزمایش، کلیهها کار کردند، بدون انفجار التهابی یا لخته. دادههای این پرونده در مجلات علمی منتشر و نقشه مسیر آینده شد.
ژوئیه ۲۰۲۳ – بازگشت به نیویورک اما با قلب تپنده
بار دیگر مانتگمری وارد میدان شد اما این بار گیرنده مردی زنده و ۵۷ساله بود که رگهایش برای دیالیز دیگر قابل استفاده نبودند و امیدی به کلیه انسانی نداشت. بیمار با رضایت کامل در آزمایش شرکت کرد.
اتاق عمل زیر نور سفید میدرخشید. کلیه خوک وصل شد و طی کمتر از یک ساعت ادرار جریان یافت. کراتینین بیمار از ۹ به ۳.۵ کاهش یافت. او از تخت عمل به بخش منتقل شد.
اما پس از سه هفته، علایم خستگی، تب و بیاشتهایی ظاهر شد. بیوپسی کلیه نشان داد رد ایمنی تاخیری در حال تخریب فیلترهای میکروسکوپی عضو است. داروها بیاثر بودند. پس از نزدیک به دو ماه، کلیه از کار افتاد و بیمار درگذشت.
مارس ۲۰۲۴ – بوستون- ریچارد ریک اسلیمن
بیمارستان عمومی ماساچوست (Massachusetts General Hospital)، روز ۱۶ مارس، شاهد عملی شد که تیتر اول جهان شد. ریک اسلیمن، ۶۲ ساله، کارمند بازنشسته اداره حملونقل ماساچوست، سالها با دیالیز و پیشتر با یک کلیه پیوندی انسانی زندگی کرده بود. پیوند انسانیاش بعد از هشت سال شکست خورد و حالا بدنش دیگر توان ادامه دیالیز طولانیمدت را نداشت.
وقتی جراحان تصمیم گرفتند کلیه خوک چندژنی تازهاصلاحشده شرکت eGenesis را به او پیوند بزنند، ریک با لبخند گفت: «شاید این، نه فقط زندگی من، زندگی بسیاری دیگر را نجات بدهد.»
رهبری تیم عمل بر عهده دکتر تاتسوئو کاوای (Tatsuo Kawai)، دکتر ناهل الیاس (Nahel Elias) و دکتر وینفرد ویلیامز (Winfred Williams) بود. کلیه مورد استفاده، محصول مهندسی ژنتیک چندگانه شرکت eGenesis بود که ژنهای محرک رد ایمنی حذف و ژنهای انسانی کلیدی در آن وارد شده بودند.
کلیه بیدرنگ کار کرد. ریک مرخص شد، مصاحبه کرد و حتی در روزهای اول به باغچهاش سر زد. اما حدود هفت هفته بعد، عوارضی منجر به مرگ او شد. خانوادهاش اعلام کردند او آگاهانه راهی بزرگ را آغاز کرد و هدفش ازبینبردن مرز بین حیوان و امید انسانی بود.
۲۰۲۵ – شکستن سد ۱۰۰ روز
سال ۲۰۲۵ گزارشهایی منتشر شد که نشان میداد چند بیمار زنده، کلیه خوک تراریخته را بیش از ۱۰۰ روز در بدن خود نگاه داشتهاند. هنوز نامها اعلام نشده اما منابع نزدیک به تیمهای جراحی تایید کرده اند که این رکورد، حاصل ترکیب ویرایشهای ژنی پیشرفتهتر، داروهای شخصیسازیشده و پروتکلهای ایمنی جدید بوده است.
این نقطه، به معنای گذر از آزمایش کوتاهمدت به مرحله پایلوت طولانیمدت است. استانداردی که تا چند سال پیش غیرقابل تصور بود.
پیوند انسان و خوک: از خیال تا مرز درمان
چه زنی مرگمغزی در منهتن باشد که خانوادهاش بخواهد یادگاری برای علم بگذارد، چه مردی بازنشسته در بوستون که بخواهد آخرین هفتههای حیاتش را به امیدی عمومی بفروشد، همه این نامها در یک خط مشترکاند: شجاعت در پذیرش آزمونی که نتیجهاش شاید فقط نسل بعد را نجات دهد.
تیمهایی از نیویورک، آلاباما، بوستون و چند مرکز دیگر جهان، با استفاده از خوکهایی که ژنومشان بادقت ویرایش شده، درحال شکستن دیوارهای بیولوژیک هستند. مسیر هنوز پر از ابهام است اما دهه ۲۰۲۰ نقطهای در تاریخ خواهد بود که مرز بین بدن انسان و حیوان از خط قرمز عبور کرد.
دیدگاهتان را بنویسید