بحران آب از آنچه امروز درباره آن صحبت می‌شود، جدی‌تر است و اگر از امروز فکری عاجل نکنیم، در آینده با شرایطی مواجه می‌شویم که نمی‌توان هیچ علاجی برای آن یافت. وقتی با بحران وجودی روبرو هستیم مجبوریم همه طرح‌ها، برنامه ها و حتی ایده‌ها را در نظر بگیریم. حذف هر ایده حتی خام و به ظاهر غیر قابل اجراء، ما را از حل اساسی مسئله دور می کند و وضعیت را بغرنج تر؛ حتی ایده ایی مثل «ایرانرود». ایرانرود هر قدر جاه‌طلبانه و دور از دسترس؛ اما از پروژه شهر نئوم سعودی‌ها واقع بینانه‌تر است و البته ابرپروژه‌ها کارکردهایی فراتر از حل یک مسئله دارند. ایرانرود می تواند نمادی از آرزوی ملی و پس از اجراء، نماد خودباوری و خوداتکای ملت ایران باشد برای آبادانی و توسعه ایران. «خلاقیت،آرزو و بلندپروازی» نوعِ انسان اگرچه پر هزینه و دیرپا اما همیشه برای انسان راهگشا بوده است. اگر قرار بود انسان دست از آرزوهایش بشوید و سقف آرزوها و خواسته هایش آنقدر پایین باشد که به آنچه در دسترس است قناعت کند؛ دنیا شب‌ها هم چنان در تاریکی بود. در شماره ۷۳۲ مجله دانشمند، یک بار دیگر ایده ایرانرود، سناریوهای اجرایی و فناوری های مرتبط با آن را مرور کرده‌ایم.

در تازه‌ترین نسخه فهرست «دو درصد دانشمندان برتر جهان» که در تاریخ ۷ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده است، شش نفر از محققان پژوهشگاه رویان، بر اساس عملکرد علمی و میزان تأثیرگذاری پژوهش‌های خود در سال ۲۰۲۵ میلادی، در جمع پژوهشگران برتر جهان قرار گرفتند.

علیرضا شریفی، مدال‌آور المپیاد ریاضی ۲۰۲۶، مسیر رسیدن به طلای جهانی را از کلاس دهم و در شرایطی روایت می‌کند که به گفته او، جنگ روند مطالعه و آمادگی تیم را تحت تأثیر قرار داد. او در گفت‌وگو با دانشمند از تلاش خودش و دوستانش در مدرسه تیزهوشان شهید سلطانی کرج، سؤال هندسه‌ای که در تعیین مدال‌ها نقش مهمی داشت، نقاط قوت و ضعف آموزش المپیاد در ایران و انحصاری‌شدن فرصت‌های آموزشی می‌گوید و معتقد است هوش مصنوعی، با وجود پیشرفت چشمگیر در حل مسائل، هنوز در تولید ایده‌های کاملاً جدید ریاضی به پای انسان نمی‌رسد.

با آنکه در حمله رژیم صهیونیستی به غزه و نیز در نبرد روسیه و اکراین، گزارش‌های بسیاری درباره استفاده از هوش مصنوعی منتشر شد اما نهم اسفند 1404 – بیست و هشتم فوریه 2026- را می توان تولد رسمی نخستین جنگ تمام عیار با استفاده از هوش مصنوعی دانست. تا پیش از حمله وحشیانه محور آمریکایی-صهیونیستی، برای بسیاری از مردم دنیا، «هوش مصنوعی»، فناوری‌ای بود که برای نوشتن محتواهایی در حوزه‌های مختلف، ترجمه متون، خلاصه کردن اسناد و نوشته‌ها، نگارش مقالات گوناگون و... استفاده می شد اما در آن روز، جهان با روی دیگر سکه هوش مصنوعی آشنا شد، روی وحشتناک و شیطانی آن. در آن روز جهان فهمید که این ابزار چگونه می‌تواند در دست قدرت‌هایی به دور از معیارهای اخلاقی مثل رژیم صهیونیستی و آمریکا، به ابزاری برای کشتار و تخریب تبدیل شود. بشر فهمید که با استفاده از این فناوری، می‌توان فرایندهای ویرانگر نظامی را بدون احساس و به دور از تمامی اصول اخلاقی در مدت زمانی بسیار کوتاه، توسط سامانه‌های الگوریتمی به نحوی انجام داد که نتایجی بسیار وحشتناک و غیرانسانی داشته باشد. آنچه در پشت صحنه حملات آن روز و هفته‌های بعد از آن جریان داشت تنها استفاده از جنگنده‌ها، موشک‌ها یا تسلیحات متعارف نبود، تحول مهم‌تری در حال شکل‌گیری بود؛ تحولی که در آن، الگوریتم‌ها و سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نقش مهمی در مدیریت و تحلیل اطلاعات ایفا می‌کردند. پرونده شماره ۷۳۳ دانشمند، تلاش می‌کند نشان دهد چگونه هوش مصنوعی به تدریج به بخشی از سازوکار جنگ‌های مدرن تبدیل شده است؛ از مراحل اولیه توسعه این فناوری در عرصه نظامی گرفته تا آزمایش‌ آن در درگیری‌های گذشته و نقش آن در جنگ رمضان و همچنین پیامدهای احتمالی آن در آینده.

شرکت «ساینس کورپوریشن» با مدیریت «مکس هوداک»، هم‌بنیان‌گذار سابق نورالینک، تراشه‌ای را که برای بازگرداندن بینایی طراحی شده است، برای نخستین بار در چشم یک بیمار مبتلا به بیماری ارثی اشتارگارت کاشت. این فناوری با استفاده از عینک مجهز به دوربین و تراشه‌ای در شبکیه، با هدف بازگرداندن بخشی از توانایی بینایی طراحی شده است.

یک شرکت دانش‌بنیان ایرانی از پلتفرم دستیار هوش مصنوعی مراقبت‌های ویژه رونمایی کرد؛ سامانه‌ای که با اتصال به ونتیلاتور بومی و تحلیل لحظه‌ای داده‌های حیاتی بیماران، راهنماهای بالینی را در اختیار پزشکان قرار می‌دهد و با هدف بهبود کیفیت درمان و کاهش هزینه‌های بستری توسعه یافته است.

ایران، برای نخستین بار در سال ۱۹۸۵ میلادی در المپیاد جهانی ریاضی حضور پیدا کرد. از آن سال تا امروز مجموع مدال‌های دریافتی کشورمان، ۲۲۷ عدد بوده که از این تعداد، ۵۵ طلا، ۱۱۷ نقره، ۵۵ برنز و پنح دیپلم افتخار بوده است. شصت‌وهفتمین المپیاد ریاضی جهان ( ۲۰۲۶ IMO) در شهر شانگهای کشور چین برگزار شد. در این مسابقات ۱۱۷ تیم حضور داشتند که کشور ما با کسب امتیاز تیمی ۱۴۷، در جایگاه چهاردهم ایستاد. در این گزارش مروری داریم بر اتفاقاتی که در جریان این المپیاد به تیم ایران گذشت.

با آنکه در حمله رژیم صهیونیستی به غزه و نیز در نبرد روسیه و اکراین، گزارش‌های بسیاری درباره استفاده از هوش مصنوعی منتشر شد اما نهم اسفند 1404 – بیست و هشتم فوریه 2026- را می توان تولد رسمی نخستین جنگ تمام عیار با استفاده از هوش مصنوعی دانست. تا پیش از حمله وحشیانه محور آمریکایی-صهیونیستی، برای بسیاری از مردم دنیا، «هوش مصنوعی»، فناوری‌ای بود که برای نوشتن محتواهایی در حوزه‌های مختلف، ترجمه متون، خلاصه کردن اسناد و نوشته‌ها، نگارش مقالات گوناگون و... استفاده می شد اما در آن روز، جهان با روی دیگر سکه هوش مصنوعی آشنا شد، روی وحشتناک و شیطانی آن. در آن روز جهان فهمید که این ابزار چگونه می‌تواند در دست قدرت‌هایی به دور از معیارهای اخلاقی مثل رژیم صهیونیستی و آمریکا، به ابزاری برای کشتار و تخریب تبدیل شود. بشر فهمید که با استفاده از این فناوری، می‌توان فرایندهای ویرانگر نظامی را بدون احساس و به دور از تمامی اصول اخلاقی در مدت زمانی بسیار کوتاه، توسط سامانه‌های الگوریتمی به نحوی انجام داد که نتایجی بسیار وحشتناک و غیرانسانی داشته باشد. آنچه در پشت صحنه حملات آن روز و هفته‌های بعد از آن جریان داشت تنها استفاده از جنگنده‌ها، موشک‌ها یا تسلیحات متعارف نبود، تحول مهم‌تری در حال شکل‌گیری بود؛ تحولی که در آن، الگوریتم‌ها و سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نقش مهمی در مدیریت و تحلیل اطلاعات ایفا می‌کردند. پرونده شماره ۷۳۳ دانشمند، تلاش می‌کند نشان دهد چگونه هوش مصنوعی به تدریج به بخشی از سازوکار جنگ‌های مدرن تبدیل شده است؛ از مراحل اولیه توسعه این فناوری در عرصه نظامی گرفته تا آزمایش‌ آن در درگیری‌های گذشته و نقش آن در جنگ رمضان و همچنین پیامدهای احتمالی آن در آینده.