نهمین ویرایش «گزارش شاخص هوش مصنوعی» توسط «مؤسسه هوش مصنوعی انسان‌محور» وابسته به دانشگاه استنفورد در ابتدای سال 2026منتشر شده است. نزدیک به یک دهه است که این مؤسسه با گزارش شاخص هوش مصنوعی تلاش می‌کند تا داده‌های جهانی قابل اعتمادی را به حوزه‌ای وارد کند که سریع‌تر از اکثر تلاش‌ها برای اندازه‌گیری آن در حال تکامل است. این گزارش، سیاستگذاران، محققان، مدیران، روزنامه‌نگاران و عموم مردم را به شواهد لازم برای تصمیم‌گیری آگاهانه در مورد هوش مصنوعی مجهز می‌کند. همزمان با پیشرفت سریع هوش مصنوعی، این سؤال مطرح می‌شود که آیا سیستم‌های ساخته شده پیرامون آن می‌توانند با این پیشرفت همگام شوند یا خیر. چارچوب‌های مدیریتی، روش‌های ارزیابی، سیستم‌های آموزشی و زیرساخت‌های داده‌ای موردنیاز برای ردیابی تأثیر هوش مصنوعی، در تلاشند تا با سرعت فناوری مطابقت داشته باشند. این شکاف - بین آنچه هوش مصنوعی می‌تواند انجام دهد و میزان آمادگی ما برای مدیریت آن - در هر فصل از گزارش امسال وجود دارد. برای نخستین‌بار، این گزارش شامل فصل‌های مستقلی در مورد هوش مصنوعی در علم و هوش مصنوعی در پزشکی است که منعکس‌کننده تأثیر فزاینده هوش مصنوعی در این دو حوزه است. فصل سوم این گزارش را باهم می‌خوانیم.

با آنکه در حمله رژیم صهیونیستی به غزه و نیز در نبرد روسیه و اکراین، گزارش‌های بسیاری درباره استفاده از هوش مصنوعی منتشر شد اما نهم اسفند 1404 – بیست و هشتم فوریه 2026- را می توان تولد رسمی نخستین جنگ تمام عیار با استفاده از هوش مصنوعی دانست. تا پیش از حمله وحشیانه محور آمریکایی-صهیونیستی، برای بسیاری از مردم دنیا، «هوش مصنوعی»، فناوری‌ای بود که برای نوشتن محتواهایی در حوزه‌های مختلف، ترجمه متون، خلاصه کردن اسناد و نوشته‌ها، نگارش مقالات گوناگون و... استفاده می شد اما در آن روز، جهان با روی دیگر سکه هوش مصنوعی آشنا شد، روی وحشتناک و شیطانی آن. در آن روز جهان فهمید که این ابزار چگونه می‌تواند در دست قدرت‌هایی به دور از معیارهای اخلاقی مثل رژیم صهیونیستی و آمریکا، به ابزاری برای کشتار و تخریب تبدیل شود. بشر فهمید که با استفاده از این فناوری، می‌توان فرایندهای ویرانگر نظامی را بدون احساس و به دور از تمامی اصول اخلاقی در مدت زمانی بسیار کوتاه، توسط سامانه‌های الگوریتمی به نحوی انجام داد که نتایجی بسیار وحشتناک و غیرانسانی داشته باشد. آنچه در پشت صحنه حملات آن روز و هفته‌های بعد از آن جریان داشت تنها استفاده از جنگنده‌ها، موشک‌ها یا تسلیحات متعارف نبود، تحول مهم‌تری در حال شکل‌گیری بود؛ تحولی که در آن، الگوریتم‌ها و سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نقش مهمی در مدیریت و تحلیل اطلاعات ایفا می‌کردند. پرونده شماره ۷۳۳ دانشمند ، تلاش می‌کند نشان دهد چگونه هوش مصنوعی به تدریج به بخشی از سازوکار جنگ‌های مدرن تبدیل شده است؛ از مراحل اولیه توسعه این فناوری در عرصه نظامی گرفته تا آزمایش‌ آن در درگیری‌های گذشته و نقش آن در جنگ رمضان و همچنین پیامدهای احتمالی آن در آینده.

کمیته نوبل، اسامی برندگان جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ را اعلام کرد. «هنری کاگان» و «کنزو سوآی» برای کشف اثرات غیرخطی و خودکاتالیزگری در سنتز آلی نامتقارن برنده جایزه نوبل شیمی امسال شدند.

جایزه نوبل فیزیک سال ۲۰۲۶ به فرانسیس‌هالزن (Francis Halzen) تعلق گرفت. آکادمی سلطنتی علوم سوئد، این جایزه را به پاس نقش تعیین‌کننده او در ساخت رصدخانه نوترینو «آیس‌کیوب» (IceCube) و کشف «نوترینوهای پرانرژی کیهانی» به وی اهدا کرد.

اپتوژنتیک روشی است که امکان مشاهده چگونگی شکل‌دهی خاطرات، احساسات و رفتارها توسط سلول‌های عصبی را در مغز زنده فراهم می‌کند. کمیته نوبل، جایزه نوبل پزشکی امسال را به «کارل دایسروث»، «پیتر هگمان» و «گئورگ ناگل» برای اکتشاف در زمینه کانال‌های یونی کنترل‌شونده با نور و اپتوژنتیک اهدا کرد.‌

هفتصد و سی و سومین شماره مجله «دانشمند» با موضوع افتخارآفرینی جوانان ایرانی در المپیادهای جهانی فیزیک و ریاضی، کاربرد هوش مصنوعی در جنگ اخیر و روایت پیشرفت کشورمان در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی در ۲۲۶ صفحه منتشر شد.

تیم ملی المپیاد نجوم و اختر فیزیک جمهوری اسلامی ایران در نوزدهمین دوره المپیاد جهانی نجوم و اختر فیزیک (IOAA ۲۰۲۶) که از ۳ تا ۱۳ مهر ۱۴۰۵ (۲۵سپتامبر تا ۵ اکتبر ۲۰۲۶) در شهر هانوی ویتنام برگزار شد، موفق به کسب ۵ مدال طلا شد.

گوگل از مدل جدید هوش مصنوعی Gemini ۴ Argon رونمایی کرد؛ به گفته گوگل، این مدل برای حفظ توانایی استدلال عمیق در انجام وظایف پیچیده در حوزه‌هایی مانند مهندسی نرم‌افزار، امور حقوقی و مالی و امنیت سایبری طراحی شده و پیش از عرضه عمومی در اختیار گروهی از مدافعان حوزه امنیت سایبری قرار گرفته است.