پژوهشکده زیست‌فناوری پزشکی یکی از بخش‌های فعال پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست‌فناوری است که همان‌گونه که از نام آن برمی‌آید، در حوزه‌های مرتبط با علوم پزشکی، به‌ویژه در زمینه‌های تحقیقاتی نوین، فعالیت می‌کند. این پژوهشکده زیر نظر دکتر زهرا سهیلا سهیلی، از پژوهشگران برجسته حوزه زیست‌فناوری پزشکی، اداره می‌شود.

زیست‌فناوری (Biotechnology) به‌عنوان یکی از حوزه‌های پیشرو در علم و فناوری، نقش مهمی در پیشرفت‌های علمی، اقتصادی و پزشکی ایفا می‌کند. این علم که بر استفاده از سیستم‌ها و فرآیندهای زیستی برای توسعه محصولات و خدمات تمرکز دارد، در دهه‌های اخیر جایگاه ویژه‌ای در ایران پیدا کرده است. پایه‌گذاری زیست‌فناوری در ایران به دهه‌های ۱۳۶۰ و ۱۳۷۰ بازمی‌گردد، یعنی زمانی که مراکز تحقیقاتی و دانشگاه‌ها به‌تدریج این فناوری را در اولویت خود قرار دادند.

همزمان با تاخت‌وتاز زیست‌فناوری، توانمندی‌های عمیق آن، به‌ویژه در ویرایش ژن و پزشکی شخصی‌سازی‌شده، مجموعه‌ای پیچیده از پیامدهای اخلاقی، قانونی و اجتماعی (ELSI) را پیش می‌کشد که نیازمند بررسی دقیق و گفت‌وگوی اجتماعی است. شاید یکی از بحث‌برانگیزترین حوزه‌ها، ویرایش ژن‌های جنسی انسان باشد؛ یعنی تغییر DNA اسپرم، تخمک یا جنین به گونه‌ای که بتواند به نسل‌های آینده منتقل شود. نزدیک به هفت سال پس از اعلام جنجالی نخستین نوزادان ویرایش‌شده با کریسپر ازسوی پژوهشگر چینی، هه جیان‌کوئی، جامعه علمی همچنان با پیامدهای اخلاقی عمیق آن دست و پنجه نرم می‌کند.

در یک دستاورد تاریخی، پزشکان با استفاده از درمانی انحصاری که برای یک بیمار طراحی شده بود، توانستند کد ژنتیکی یک نوزاد را بازنویسی کنند؛ یک درمان «سفارشی» که طلیعه‌دار دوران نوینی در پزشکی است. همزمان با رشد درمان‌های شخصی‌سازی‌شده و ابزارهای قدرتمند ویرایش ژن مانند کریسپر (CRISPR) ، به کمک زیست‌فناوری رویاهای آزمایشگاهی درحال تبدیل به واقعیت‌های بالینی هستند و در عین‌حال سیلی از فرصت‌های شگرف و پرسش‌های پیچیده اجتماعی را نیز با خود به همراه می‌آورند؛زیست‌فناوری اکنون تنها در حال تکامل نیست، بلکه انقلابی عظیم و باورنکردنی را دارد تجربه می‌کند.

مصطفی قانعی، دبیر ستاد توسعه زیست‌فناوری در معاونت علمی است و برای توسعه این علم در ایران تلاش‌های بسیاری کرده است. حرف‌های او را در خصوص جایگاه این علم و پیشرفت‌های ما بخوانید.

حسین دهقان در آیین اختتامیه دومین دوره مسابقه ملی و مساله محور راهی شو و افتتاحیه اولین دوره رویدار توان‌افزایی دانشمند گفت: حضور در بین شما نخبگان با انگیزه و با نشاط برای من افتخار بزرگی است که برای ساختن ایران عزیز تلاش می‌کنید. وی با بیان اینکه یکی از ماموریت‌های بنده در حکم رهبر […]

تلاقی زیست‌فناوری پیشرفته و اهداف بلندپروازانه حفاظت، زمینه نوظهور احیای گونه‌های منقرض‌شده را به وجود آورده و تخیل علمی و عمومی را تسخیر کرده است. در خط مقدم این جنبش، شرکت بایوساینسز کلوسال از تکنیک‌های مهندسی ژنتیک پیشرفته با هدف اعلام‌شده احیای گونه‌های منقرض‌شده بهره می‌برد. در میان پروژه‌های جذاب آنان، در کنار ماموت پشمالو […]

مجله دانشمند در جدیدترین شماره خود، شگفت انگیزترین روند همگرایی در جهان علم میان هوش مصنوعی و هوش طبیعی را بررسی کرده است.