موسسه رازی تنها مرکزی نیست که در زمینه تولید پادزهر در ایران فعالیت می‌کند. محققان شرکت دانش‌بنیان «پادرا سرم البرز» نیز کاری بزرگ را در این زمینه انجام داده‌اند. متخصصان این شرکت توانسته‌اند با یک روش جالب، از مشتقات پلاسمای خون برای نیش مار و عقرب، پادزهر بسازند.

راه‌اندازی پایلوت مرکز تکثیر و نگهداری مارهای سمی در شرایط اسارت، ازجمله ایده‌های بزرگ و ستودنی دانشمندان موسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی است که ناصر محمدپور، رییس بخش جانوران سمی و تولید پادزهر موسسه رازی آن را یکی از مدرن‌ترین نمونه‌های پایلوت در این زمینه در دنیا می‌داند.

مارها در تمام دنیا با هم تفاوت دارند و به همین دلیل است که پادزهرها هم محصولات منطقه‌ای هستند، چراکه باید با استفاده از سم جانوران همان منطقه تهیه شوند. با توجه‌به این مساله است که سرم‌های پادزهر مار و عقرب، متناسب با گونه‌های مار و عقرب بومی و موجود در کشور تولید شده و سرم‌های پادزهر مار و عقرب سایر کشورها ازآن‌جاکه بر‌اساس گونه‌های مار و عقرب همان کشورها تولید شده است، اثربخشی مناسبی برای خنثی کردن زهر مارها و عقرب‌های ایرانی ندارد.

زندگی «تیم فرید» همیشه با زهرمار عجین بوده است؛ مکانیک سابق کامیون‌های سنگین، عمدا بیش از ۲۰۰ بار ازسوی مارهای کشنده گزیده شده است و حالا او به دانشمندان برای تولید یک «اَبَر پادزهر» بی‌نظیر کمک می‌کند. البته علاوه بر گزش‌های عمدی مارها، به این مرد شگفت‌انگیز ۵۷ساله بیش از ۷۰۰ بار سم مامباها، مارهای کبرا و تایپان نیز تزریق شده و بنابراین بدن او کلکسیونی از انواع سم مارها و پادزهرهای تولیدشده ازسوی بدن اوست.

پادزهرها چگونه تولید می‌شوند؟ این مهم‌ترین سوالی است که ممکن است موقع خواندن این پرونده در ذهن داشته باشید، این‌که تولید پادزهر چه مراحلی دارد؟

هیچ شکی نیست که با نابودی مارها و عقرب‌ها، طبیعت و همراه با آن بشر نابود خواهد شد اما با وجود تاثیر غیرقابل‌انکار آن‌ها در پایداری محیط‌زیست بقای حیات، این شکارچیان، هر ساله ده‌ها هزار انسان را در سراسر دنیا به نابودی می‌کشانند. بررسی‌های دانشمندان نشان می‌دهد که در جهان بیش از سه‌هزار گونه مار مختلف وجود دارد که در نقاط گوناگون زمین به‌جز قطب جنوب و ارتفاعات بیش از ۴۹۰۰ متر در هیمالیا پراکنده‌اند. این افسونگران فریبا و افسانه‌ای، شکارچیانی بی‌مانند هستند که برای حمله به طعمه‌های خود و گاه برای دفاع، از نیش‌زدن و واردکردن زهر به بدن طعمه‌شان استفاده می‌کنند، زهر در اصل همان بزاق مار است که از طریق دندان‌های نیش به شکار می‌رسد.

در پژوهشی که تحت‌نظر و با راهنمایی‌های «دکتر نبی شریعتی‌فر»، استاد تمام و عضو هیات‌علمی دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شده؛ از «روش طیف‌سنجی فروسرخ (FTIR و NIR) به همراه تکنیک‌های کمومتریکس»، استفاده شده که یک روش آنالیز شیمیایی است که برای شناسایی و تعیین کمی ترکیبات مختلف استفاده می‌شود و بر اساس برهم‌کنش نور مادون‌قرمز با ماده و جذب آن در فرکانس‌های خاص، اطلاعاتی درمورد ساختار و ترکیب نمونه ارایه می‌دهد. گفت‌وگوی «دانشمند» با این استاد باتجربه و صاحب‌نام ایرانی را درباره این روش و نتایج حاصل از آن را بخوانیم:

استفاده از «پهپادهای کشاورزی»، رویکردی نوین، پیشرفته و کارآمد در بخش کشاورزی و باغداری است. شرکت کشاورزیار رباتیک شریف «شریف اگربات»، یک شرکت دانش‌بنیان ایرانی مستقر در پارک علم و فناوری دانشگاه شریف است که موفق به تولید تجاری و انبوه «پهپادهای سمپاش کشاورزی» شده است؛ در این شماره از نشریه «دانشمند» با دکتر امین طلائی‌زاده، مدیرعامل این شرکت، درباره کاربرد پهپادها در کشاورزی نوین و همچنین ضرورت استفاده از این پهپادها در کشاورزی ایران به گفت‌وگو نشسته‌ایم.