فناوری‌هایی که زمانی در کارتون‌ها و داستان‌های علمی‌تخیلی می‌دیدیم، امروز به واقعیت بدل شده‌اند؛ از ارتباط تصویری در تلفن همراه گرفته تا سفرهای فضایی و استفاده از انرژی خورشید برای تامین برق. اکنون در شرایطی که بحران انرژی و قطعی‌های مکرر برق بخشی از زندگی روزمره ما شده است، نگاه‌ها بیش‌ازپیش به انرژی‌های تجدیدپذیر و به‌ویژه پنل‌های خورشیدی دوخته شده است. برای بررسی ریشه‌ها، کاربردها و آینده این فناوری، با رضا توداری، فعال و پژوهشگر حوزه انرژی، گفت‌وگو کرده‌ایم؛ او در این مصاحبه از گذشته، حال و آینده سیستم‌های فتوولتائیک سخن می‌گوید و نگاهی عمیق به ظرفیت‌های ایران در بهره‌گیری از خورشید دارد.

انرژی خورشیدی از پاک‌ترین و در دسترس‌ترین گزینه‌های تولید برق و انرژی است که سال‌هاست مورد توجه قرار گرفته است اما فناوری‌های رایج دسترسی به آن با مسایلی نظیر هزینه بالا، پیچیدگی تولید و بهره‌وری محدود روبه‌رو بوده‌ است. در چنین شرایطی، سلول‌های خورشیدی پروسکایتی به‌عنوان نسل جدیدی از فناوری خورشیدی، امیدهای تازه‌ای را زنده کرده‌اند. این سلول‌ها که از هزینه‌ای کمتر و بازدهی بالاتر برخوردارند، توانسته‌اند محدودیت‌های فناوری‌های پیشین را به چالش بکشند و نگاه‌ها را به‌سمت خود جلب کنند. پیرو این زمینه، پژوهشگرانی ازجمله دکتر محمد نذیرالدین، در توسعه این فناوری نوظهور نقش داشتند و نویدبخش دستیابی به انرژی پاک، پایدار و در دسترس برای همگان هستند.

یروگاه خورشیدی «بتانتای» و مجموعه‌ای از سامانه‌های مشابه در چندین روستای قطبی ساخا، با ظرفیت‌های بین ۱۰ کیلووات تا چند مگاوات، به سردترین ایستگاه‌های خورشیدی زمین تبدیل شدند. سرمایی که این‌جا حکمفرماست، حتی کابل‌ها، پیچ‌ها و بست‌ها را شکننده می‌کند، چه برسد به ماژول‌های خورشیدی.

انرژی خورشیدی با مزیت بی‌وقفه بودن و عدم نیاز به هزینه سوخت، به مهم‌ترین ستون استراتژی‌های توسعه پایدار تبدیل شده است. هر نیروگاه عظیم خورشیدی نه‌تنها یک سازه صنعتی، بلکه یک روایت از همکاری بین‌المللی، نوآوری مهندسی و تغییر اجتماعی است. این گزارش شما را به دل پنج پروژه می‌برد که هرکدام بخشی از آینده‌ انرژی زمین را شکل می‌دهند: بادلا در هند، گلمود و پویانگ در چین، نور ابوظبی در امارات و توپاز در آمریکا.

صبحی گرم در صحرای آتاکاماست، بیابان خشک، بلندمرتبه و بی‌آب‌وعلفی که در شمال کشور شیلی قرار داشته و از رشته‌کوه آند تا اقیانوس آرام امتداد دارد، هزاران صفحه براق به‌سمت آسمان خم شده‌اند. آن‌ها شکارچیان نور هستند؛ پنل‌های خورشیدی که در سکوت، انرژی یک ستاره را به رگ‌های شبکه برق تزریق می‌کنند.

وجود نیروی کار ماهر و متخصص باعث شده کشورمان در حوزه صادرات خدمات فنی و مهندسی موفقیت‌های بسیاری را به دست آورد و با وجود تحریم‌ها بتواند توانایی‌اش را در ارایه خدمات عمرانی همچون احداث سد، راه و راه‌آهن، فرودگاه و خطوط انتقال گاز و نفت و... در برخی کشورها به نمایش بگذارد. مهندس «سهیل آل‌رسول» عضو هیات‌مدیره جامعه مهندسان مشاور ایران و از اعضای هیات‌مدیره انجمن صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی است.

دکتر ناصر اقدمی، پزشک و استاد برجسته ایمونولوژی و متخصص بیماری‌های عفونی، مدیرعامل شرکت «زیست‌بازساختی تسکین»، یکی از چهره‌های برجسته این عرصه به‌شمار می‌رود. زمینه‌های تخصصی و علاقه‌مندی‌های پژوهشی دکتر اقدمی، شامل توسعه فناوری‌ها و محصولات نوآورانه در حوزه سلول‌درمانی، ایمونولوژی پیوند، ترمیم زخم، زیست‌شناسی بازساختی و ایمنی‌درمانی است.

«دکتر هادی شریفیان»، دانش‌آموخته رشته مهندسی «هوافضا» در مقطع کارشناسی و «هوش مصنوعی» و «رباتیک» در مقطع کارشناسی‌ارشد و دکتری است. او از متخصصان خوشنام و فعالی است که نامش بیش از همه با پهپادهای کشاورزی و شهپادهای مزارع پرورش میگوی ایران گره خورده است؛ شهپادهایی که در خوراک‌دهی به آبزیان، تحولی عظیم ایجاد کرده‌اند.