به گزارش دانشمند، روزنامه «فایننشال تریبون» در شماره ۲۲ مارس ۲۰۲۶ در مطلبی با عنوان «How the Iran war could derail the AI boom» به موضوع نقش جنگ ایران در رکود هوش مصنوعی میپردازد. به نوشته این روزنامه، کل زنجیره تأمین تراشههای کامپیوتری به انرژی و مواد شیمیایی وارداتی از خاورمیانه وابسته است و علیرغم اینکه هوش مصنوعی در سالهای اخیر باعث رشد تجارت و سرمایهگذاری جهانی شده و بازارهای سهام از آمریکا تا آسیا را به رکوردهای جدید رسانده است، اما تهاجم آمریکایی_اسرائیلی به ایران، باعث شده است که زنجیره تامین تراشههای کامپیوتری به شدت دچار بحران شود.
خلاصهای از این گزارش از نظرتان میگذرد:
«سرمایهگذاران، تریلیونها دلار روی این فناوری سرمایهگذاری کردهاند؛ فناوریای که یکی از پرمصرفترین اختراعات از نظر انرژی است و برای تولید آن، زنجیرهای پیچیده از تأمین تراشه وجود دارد که پیش از رسیدن به مصرفکننده نهایی، از بیش از ۷۰ مرز عبور میکند اما جنگ (محور آمریکا_صهیونیستی علیه ایران)، اکنون ضعفهای این زنجیره تأمین را آشکار کرده است.
اول اینکه کشورهای شرق آسیا که مرکز تولید نیمهرساناهای جهان هستند با شوک شدید انرژی روبهرو شدهاند، شرکتهای سامسونگ و SK Hynix کره جنوبی بخش بزرگی از بازار تراشههای حافظه را در اختیار دارند. این تراشهها برای سیستمهای هوش مصنوعی، مراکز داده ابری، گوشیهای هوشمند و خودروها حیاتی هستند. در تایوان نیز شرکت TSMC حدود ۹۰ درصد تراشههای پیشرفته جهان و تقریباً تمام تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی طراحیشده توسط انویدیا را تولید میکند.
اما کره جنوبی و تایوان برای انرژی به سوختهای فسیلی وارداتی وابستهاند که بیشتر آنها از مسیر تنگه هرمز میآید. تایوان بیش از یکسوم گاز طبیعی مایع خود را از خاورمیانه تأمین میکند.
صنعت تراشه آسیا همچنین به مواد شیمیایی خاورمیانه وابسته است.
حدود یکسوم هلیوم جهان – که برای خنک کردن ویفرهای سیلیکونی در تولید تراشه استفاده میشود – از قطر میآید. کره جنوبی و تایوان بخش عمده هلیوم مورد نیاز خود را از همین کشور میگیرند.
همچنین تقریباً نیمی از گوگرد حملشده از طریق دریا در جهان از تنگه هرمز عبور میکند. گوگرد برای تمیزکاری و حکاکی تراشهها استفاده میشود. پیش از جنگ هم به دلیل تقاضای بالا از سوی صنایع فناوری و خودروهای برقی، عرضه آن محدود شده بود.
از طرف دیگر «بحرالمیت» بزرگترین منبع برم در جهان است؛ مادهای که برای ایجاد الگو روی ویفرهای سیلیکونی استفاده میشود. کره جنوبی تقریباً تمام نیاز خود به این ماده را از طریق رژیم صهیونیستی وارد میکند.
این جنگ همچنین میتواند اقتصاد مراکز داده را تغییر دهد. در آمریکا شرکتهای بزرگ فناوری قرار است امسال حدود ۶۵۰ میلیارد دلار برای زیرساخت هوش مصنوعی هزینه کنند و حدود ۷۵درصد برق این مراکز از گاز طبیعی تأمین میشود. اما صادرکنندگان گاز مایع آمریکا ترجیح میدهند گاز را به اروپا و آسیا بفروشند چون قیمت بالاتری دارد؛ در نتیجه قیمت انرژی در آمریکا هم بالا میرود. (برق حدود نیمی از هزینههای یک مرکز داده را تشکیل میدهد.)
در همین حال حملونقل تراشهها نیز با مشکل مواجه شده است. مثلاً بخش باربری Cathay Pacific که حدود ۳۰درصد حملونقل ویفرهای جهان را انجام میدهد، دسترسی محدودی به مرکز منطقهای خود در دبی دارد.
اگر تنگه هرمز برای مدت طولانی بسته بماند، پیامدها شدیدتر خواهد شد. حدود یکپنجم نفت و گاز مایع جهان از این مسیر عبور میکند. در چنین شرایطی، قیمت تراشهها افزایش مییابد و تولیدکنندگان برای منابع محدود با هم رقابت میکنند و حتی ممکن است تولید متوقف شود. افزایش هزینه انرژی همچنین میتواند ساخت مراکز داده را غیراقتصادی کند.
برخی تحلیلگران هشدار دادهاند اگر تنگه هرمز بیش از یک ماه بسته بماند، تولید تراشه در جهان ضربه شدیدی خواهد خورد و حتی احتمال رکود جهانی وجود دارد.
حتی اگر جنگ فوراً پایان یابد، بازگشت زنجیره تأمین هوش مصنوعی، زمان خواهد برد. به گفته مقامات قطری، حملات اخیر به تأسیسات گاز راس لفان(بزرگترین مجتمع LNG جهان) خسارتهایی وارد کرده که ممکن است سالها طول بکشد تا کاملاً جبران شود. بازگشت تولید گاز و هلیوم قطر چند هفته زمان میبرد و بازگشت کامل زنجیره تأمین هلیوم ممکن است چند ماه طول بکشد.
در نهایت، سرمایهگذاران هنوز به طور کامل احتمال اختلال در زنجیره تأمین هوش مصنوعی را در قیمتها لحاظ نکردهاند.
دیدگاهتان را بنویسید