به گزارش دانشمند، در ۱۲ اوت ۲۰۲۶ (۲۱ مرداد ۱۴۰۵)، یک خورشیدگرفتگی کلی رخ میدهد. مسیر باریک این گرفتگی از بخشهایی از شمال روسیه آغاز میشود، از گرینلند و ایسلند عبور میکند و به اسپانیا و بخش کوچکی از پرتغال میرسد. در بسیاری از مناطق اروپا، آفریقا و بخشهایی از آمریکای شمالی، این پدیده به شکل خورشیدگرفتگی جزئی دیده خواهد شد.
در خورشیدگرفتگی کلی، ماه برای مدت کوتاهی قرص درخشان خورشید را کاملاً میپوشاند و تاج خورشیدی ــ یعنی جو بیرونی و بسیار کمنور خورشید ــ قابل مشاهده میشود. ناسا تأکید میکند که این مرحله فرصت مهمی برای مطالعه تاج خورشیدی و رفتار ستاره ها فراهم میکند.
در اسپانیا، گرفتگی کلی نزدیک زمان غروب رخ میدهد و حدود دو دقیقه طول میکشد.
اما در بخش بزرگی از اروپا گرفتگی جزئی خواهد بود. در لندن حدود ۹۱ درصد و در پاریس حدود ۹۲ درصد از سطح خورشید در بیشینه گرفت پوشیده میشود.
این میان نکته ایمنی بسیار مهم این است که برخلاف مرحله کوتاه گرفتگی کلی، در تمام مراحل گرفتگی جزئی نباید با چشم غیرمسلح به خورشید نگاه کرد. استفاده از فیلتر خورشیدی استاندارد یا روش مشاهده غیرمستقیم ضروری است.
چند ساعت بعد؛ بارش شهابی برساوشی
در همان شب، یکی از مشهورترین بارشهای شهابی سال یعنی برساوشیها (Perseids) نیز به بیشینه فعالیت خود میرسند.
برساوشیها زمانی شکل میگیرند که زمین از میان مسیر ذرات بهجامانده از دنبالهدار ۱۰۹P/Swift-Tuttle عبور میکند. این ذرات که عمدتاً بسیار کوچکاند، با سرعت حدود ۵۹ کیلومتر بر ثانیه وارد جو زمین میشوند و در اثر برهمکنش با جو، رگههای نورانی کوتاهی ایجاد میکنند؛ همان چیزی که ما به عنوان «شهاب» میبینیم.
نام «برساوشی» نیز از صورت فلکی برساوش (Perseus) گرفته شده است؛ زیرا اگر مسیر ظاهری شهابها را به عقب امتداد دهیم، به نقطهای در نزدیکی این صورت فلکی میرسیم که به آن کانون بارش یا radiant گفته میشود. البته شهابها واقعاً از این نقطه در فضا حرکت نمیکنند؛ این اثر نتیجه هندسه دید و پرسپکتیو است.
۲۰۲۶؛ سال مناسب برای دیدن برساوشیها
نکته جذاب درباره برساوشیهای امسال، وضعیت ماه است. طبق تقویم American Meteor Society، اوج بارش در شب ۱۲ تا ۱۳ اوت ۲۰۲۶ (چهارشنبه شب) خواهد بود و ماه در این زمان تقریباً ۰ درصد روشنایی دارد؛ یعنی ماه نو است و نور ماه مزاحم رصد شهابهای کمنور نمیشود. AMS به همین دلیل شرایط سال ۲۰۲۶ را برای مشاهده برساوشیها بسیار مناسب ارزیابی میکند.
نرخ نظری بارش در شرایط ایدهآل میتواند به حدود ۱۰۰ شهاب در ساعت برسد، اما این عدد یک نرخ استاندارد نجومی است و در عمل تعداد شهابهایی که یک فرد میبیند، به آلودگی نوری، وضعیت جو، ارتفاع کانون بارش و زمان رصد بستگی دارد. AMS برای مشاهده در مکانهای تاریک و روستایی، نرخ معمول ۳۰ تا ۵۰ شهاب در ساعت را در زمان اوج ذکر میکند.
برای رصدگران ایرانی، بهترین کار این است که از شهرها و منابع نور فاصله بگیرند، چند دقیقه برای عادتکردن چشم به تاریکی صبر کنند و به جای خیرهشدن به یک نقطه، بخش وسیعی از آسمان را زیر نظر داشته باشند.
آیا این دو پدیده واقعاً به هم مربوطاند؟
این دو پدیده به هم مربوط نیستند.خورشیدگرفتگی نتیجه قرار گرفتن ماه بین زمین و خورشید است؛ برساوشیها نتیجه برخورد زمین با جریان ذرات باقیمانده از یک دنبالهدارند. همزمانی این دو رویداد در یک شب صرفاً یک اتفاق جالب در تقویم نجومی است.
با این حال، از نظر رصدی یک تفاوت مهم وجود دارد: خورشیدگرفتگی در روشنایی روز و در مناطق مشخصی قابل مشاهده است، اما برساوشیها پدیدهای شبانه و گستردهترند.
دیدگاهتان را بنویسید