به گزارش دانشمند، یک داروی قلبی چندصدساله که هزینه آن در هلند، کمتر از ۱۰ سنت در روز است میتواند به دور نگه داشتن بیماران مبتلا به نارسایی قلبی از بیمارستان کمک کند. پژوهش جدید نشان میدهد دوز پایین دیگوکسین میتواند بستریشدن ناشی از نارسایی قلبی را حدود ۲۵ درصد کاهش دهد و احتمالاً زمینه را برای بازگشت این دارو بهعنوان یک درمان اصلی فراهم کند.
دوز پایین دیگوکسین ممکن است به افراد مبتلا به نارسایی قلبی کمک کند تا در بیمارستان بستری نشوند و خطر مرگ از آنها دور شود. این نتیجه بر اساس سه مطالعه به سرپرستی متخصصان قلب مرکز پزشکی دانشگاهی گرونینگن، دیرک یان فان فلدهاویزن، کوین دامان و پیتر فان در میر، به دست آمده است. پژوهشگران معتقدند یافتههای جدید در نهایت میتواند بر دستورالعملهای درمان نارسایی قلبی تأثیر بگذارد و این داروی ارزانقیمت را در دسترس شمار بسیار بیشتری از بیماران قرار دهد.
نارسایی قلبی یک مشکل جدی و رو به گسترش سلامت است. برآورد میشود بیش از ۵۰۰ هزار نفر در هلند به این بیماری مبتلا باشند و انتظار میرود این تعداد در سالهای آینده افزایش یابد. در افراد مبتلا به نارسایی قلبی، قلب نمیتواند خون را به اندازه کافی مؤثر پمپاژ کند. این وضعیت میتواند به تنگی نفس شدید، خستگی و مراجعههای مکرر به بیمارستان منجر شود.
دیگوکسین میتواند به «چهار شگفتانگیز» اضافه شود
در حال حاضر، درمان استاندارد نارسایی قلبی بر ترکیبی از چهار دارو متکی است که معمولاً بهعنوان «چهار شگفتانگیز» (Fantastic Four) شناخته میشوند. متخصصان قلب مدتهاست بررسی میکنند که آیا دیگوکسین میتواند بهعنوان پنجمین درمان، مزایای بیشتری ایجاد کند یا نه.
اکنون سه مطالعه UMCG شواهدی در حمایت از این احتمال ارائه کردهاند. یافتهها در نشریاتی از جمله *Nature Medicine* و *Journal of the American Medical Association (JAMA)* منتشر شدهاند و همچنین در کنگره نارسایی قلبی انجمن قلب اروپا (ESC) در بارسلونا ارائه شدهاند.
بستریشدن ناشی از نارسایی قلبی ۲۵ درصد کاهش یافت
یکی از این مطالعات شامل هزار فرد مبتلا به نارسایی قلبی بود که در ۴۳ مرکز در سراسر هلند تحت درمان قرار گرفتند. نیمی از آنها علاوه بر درمان معمول خود، بهطور میانگین به مدت سه سال دوز پایینی از دیگوکسین دریافت کردند و نیم دیگر دارونما دریافت کردند.
در میان افرادی که دیگوکسین دریافت کردند، مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبیعروقی و تشدید نارسایی قلبی ۱۹ درصد کاهش یافت. با این حال، این نتیجه بهتنهایی از نظر آماری معنادار نبود.
پژوهشگران سپس یافتههای این مطالعه را با دادههای دو مطالعه قبلی در یک فراتحلیل (meta-analysis) ترکیب کردند و به گروه بسیار بزرگتری از بیماران دست یافتند. با اضافهشدن این دادهها، آنها دریافتند که دیگوکسین حتی در بیمارانی که پیش از آن چهار داروی استاندارد نارسایی قلبی را مصرف میکردند، مزیتی معنادار و از نظر آماری قابل توجه ایجاد میکند.
واضحترین مزیت، کاهش بستریشدن به دلیل نارسایی قلبی بود که بهطور میانگین ۲۵ درصد کاهش یافت. همچنین مشخص شد دوز پایین دیگوکسین بیخطر و نسبتاً آسان برای استفاده است.
پس از قطع دیگوکسین، مشکلات افزایش یافت
مطالعه سوم حدود ۶۰۰ نفر از هزار شرکتکننده اولیه را که بهطور تصادفی برای دریافت دیگوکسین یا دارونما تعیین شده بودند، دنبال کرد.
پژوهشگران دریافتند افرادی که دیگوکسین مصرف کرده بودند و سپس مجبور به قطع آن شدند، در شش هفته نخست در مقایسه با افرادی که هرگز این دارو را مصرف نکرده بودند، با مشکلات بهطور معناداری بیشتری مواجه شدند. در میان ۲۸۸ بیمار، ۱۴ نفر بستری شدند یا جان خود را از دست دادند.
به گفته پژوهشگران، این یافته مستقیماً اثربخشی دیگوکسین را ثابت نمیکند. با این حال، آنها اندازه و زمانبندی این اثر را هم چشمگیر و هم شگفتآور دانستند.
داروی نارسایی قلبی با هزینه کمتر از ۱۰ سنت در روز
پژوهشگران معتقدند نتایج این سه مطالعه میتواند در نهایت به تغییر دستورالعملهای مربوط به نارسایی قلبی منجر شود و بهطور بالقوه امکان دریافت دیگوکسین را برای بیماران بسیار بیشتری فراهم کند.
قیمت پایین این دارو، اهمیت این یافتهها را دوچندان میکند. دیگوکسین قرنهاست در پزشکی مورد استفاده قرار میگیرد و هزینه آن کمتر از ۱۰ سنت در روز است. در مقایسه، بسیاری از داروهای جدیدتر نارسایی قلبی روزانه چند یورو هزینه دارند.
چرا دوز پایین دیگوکسین اهمیت دارد؟
دیگوکسین (digitalis) قدیمیترین و ارزانترین داروی مورد استفاده برای درمان نارسایی قلبی است. این دارو در دوز پایین، عمدتاً با کاهش چندین واکنش جبرانیِ زیانباری عمل میکند که زمانی که قلب تحت فشار قرار دارد، در بدن رخ میدهند. برای مثال، دیگوکسین هورمونهای استرس ــ مانند آدرنالین ــ را در خون سرکوب میکند که میتواند برای قلب مفید باشد.
در گذشته، دوزهای بالاتر دیگوکسین معمولاً تجویز میشد. این دوزها باعث میشدند سلولهای عضله قلب با قدرت بیشتری منقبض شوند، اما در نهایت مشخص شد که این اثر چندان سودمند نیست. برای عضله قلب ضعیف، کاهش فشار و بار کاری بهتر از وادار کردن آن به فعالیت بیشتر است.
در ۲۵ تا ۳۰ سال گذشته، چندین درمان مؤثر جدید برای نارسایی قلبی در دسترس قرار گرفتهاند. در نتیجه، استفاده از دیگوکسین بهطور پیوسته کاهش یافته و اکنون تنها حدود ۱۵ درصد از بیماران مبتلا به نارسایی قلبی آن را دریافت میکنند.
پژوهشهای قبلی نیز نشان داده بودند بیمارانی که دوزهای پایین دیگوکسین دریافت میکنند، عملکرد و وضعیت بسیار بهتری نسبت به افرادی دارند که دوزهای بالاتر دریافت میکنند. با این حال، تا پیش از پژوهش جدید UMCG، مطالعات تصادفیسازیشده و آیندهنگر مستقیماً این اثر را بررسی و تأیید نکرده بودند.
تأمین مالی، انجام مطالعات دیگوکسین را ممکن کرد
تأمین مالی پژوهش درباره داروهای قدیمی و ارزانقیمت میتواند دشوار باشد، حتی زمانی که این داروها این ظرفیت را داشته باشند که مراقبت از بیماران را بهبود دهند و همزمان هزینهها را کاهش دهند.
به همین دلیل، بنیاد قلب هلند (Hartstichting) مبلغ ۳ میلیون یورو برای این پژوهش از طریق همکاری خود با ZonMw و در چارچوب برنامه «استفاده خوب از داروها» (Good Use of Medicines) اختصاص داد.
