به گزارش دانشمند، آزادراه تهران- شمال یا آزادراه تهران-چالوس، از بزرگترین و افتخارآمیزترین پروژههای حوزه راه است که در سالهای پس از انقلاب اسلامی طراحی و اجرا شده است. برای احداث و بهرهبرداری این مسیر که شمال کشور را به مرکز پیوند میدهد، وزارت راه و ترابری با شرکت احداث و نگهداری آزادراه تهران – شمال، وابسته به بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی مشارکت کرد و این شرکت نیز با استفاده از توان و تجربه برترین شرکتهای فنی و مهندسی کشور، اثری جاودان در حوزه راهسازی را خلق کرد.
شرکت «ایران استن» با نزدیک به نیمقرن سابقه در زمینه طراحی انواع پلها، تونلها و سایر ابنیه فنی مرتبط با راه، در پروژه آزادراه تهران- شمال، بهویژه در قطعه دوم، حضوری بسیار فعال داشت و مسئولیت طراحی و همچنین نظارت کامل بر اجرای پلها برعهده این شرکت بود. در این شماره از نشریه در پرونده ویژه، به سراغ پلهای این پروژه رفتهایم و با آقای سیدمحمد رضوی، سرپرست بخش پلهای راه و راهآهن شرکت ایراناستن در این باره، گفتوگو کردهایم.
جناب رضوی، ضمن تشکر از وقتی که در اختیار نشریه دانشمند گذاشتید، اگر اجازه بدهید گفتوگو را با این سؤال آغاز کنیم که پروژه آزادراه تهران – شمال یکی از پروژههای ملی و یک شاهکار در حوزه ابنیه مرتبط با راه به شمار میرود، اگر بخواهید در زمینه پلهای این پروژه صحبت کنیم، چه عنوان و تیتری را برای آن مناسب میدانید؟
بهنظرم «کلکسیون انواع پلها» عنوان خوبی است، چرا که در این پروژه مجموعه متنوعی از سیستمهای پل مورد استفاده قرار گرفت و بهنوعی میتوان گفت یک مجموعه و کلکسیونی از انواع پلها در این مسیر طراحی شد.بهعنوان مثال «پل ۲۳» بهصورت باکس فلزی، «پل ۲۴» بهصورت قوس بتنی و «پل ۲۷» بهصورت باکس بتن پیشتنیده با روش اجرای «طره آزاد» طراحی و اجرا شد که همگی کارهایی بزرگ و شاخص در حوزه پلسازی کشور به شمار میروند.
از پل ۲۷نام بردید، با توجه به اینکه پل ۲۷ از مهمترین پلهای آزادراهی ایران است، لطفا درباره مشخصات آن توضیح بدهید.
پل ۲۷ بلندترین و طولانیترین پل منطقه دوم آزادراه تهران-شمال محسوب میشود که برای عبور از دره رودخانه آسیابدرگاه طراحی شده است.
این پروژه شامل ۲ دستگاه پل مجزا در باند شرقی و غربی است که بهصورت باکس بتن پیشتنیده و با روش اجرای طره آزاد اجرا شدهاند.
در باند شرقی، این پل دارای طول ۲۹۸ متر و عرض ۱۵٫۳۰ متر است که شامل ۲ دهانه اصلی ۹۴ متری و ۲ دهانه ۵۵ متری بهصورت پیوسته است. در باند غربی نیز طول پل ۳۲۱ متر بوده و ۲ دهانه اصلی آن به ۱۰۲ متر میرسد و عرض آن ۱۳٫۶ متر است.
از ویژگیهای مهم این پل، ۴ دهانه بودن آن در سیستم طره آزاد است. معمولاً پلهای طره آزاد بهصورت ۳ دهانه اجرا میشوند، اما در این پروژه بهدلیل شرایط خاص مسیر و ملاحظات فنی، سیستم ۴دهانه مورد استفاده قرار گرفت که خود از ویژگیهای شاخص طرح محسوب میشود.
طراحی پل بر مبنای آییننامههای بهروز بینالمللی ازجمله AASHTO انجام شد و کلیه بارگذاریها شامل بارهای دائمی، بارهای عبوری، اثرات ضربه، تغییرات دما و بارهای لرزهای بهصورت دقیق در طراحی لحاظ شد.
اگر ممکن است درباره شرایط خاص و چالشهای طراحی و اجرای این پل توضیح بیشتری بدهید.
بهدلیل شرایط توپوگرافی و قرارگیری پل در یک دره عمیق، پروژه از نظر طراحی و اجرا با چالشهای متعددی مواجه بود. یکی از مهمترین مسائل، مربوط به بخش ژئوتکنیک بود دلیلش هم این است که برای هر پایه پل، شمعهایی با قطر ۱۲۰ سانتیمتر و عمق حدود ۲۰ تا ۳۰ متر اجرا شد تا انتقال مطمئن بارهای سازه به لایههای مقاوم زمین انجام شود.
یکی از چالشهای مهم، پایداری حفاری شمعها بود که با استفاده از روشهای اجرایی خاص و تجهیزات تخصصی انجام شد. همچنین بهعلت شیب زیاد دره، پایدارسازی محل احداث کولهها و شیروانیهای اطراف از مسائل مهم پروژه محسوب میشد و پیش از اجرای بخشهای اصلی سازه، عملیات پایدارسازی باید انجام میشد.
از طرف دیگر بهدلیل قرارگیری پروژه در منطقه لرزهخیز، مطالعات تحلیل خطر لرزهای بهصورت اختصاصی انجام شد تا پارامترهای دقیقتر لرزهای در اختیار طراحان قرار گیرد و رفتار واقعی پل در برابر زلزله ارزیابی شود.
در طراحی و اجرای پل چه تکنیکها و خلاقیتهای ویژهای بهکار گرفته شد؟
در اجرای این پل از روش «طره آزاد» استفاده شد که برای دهانههای بزرگ در مناطق کوهستانی و درههای عمیق بسیار مناسب است،
زیرا نیازی به ایجاد پایههای موقت یا داربست در کف دره ندارد.
در این روش برای نگهداری سازه در مراحل مختلف اجرا از ۲ نوع کابل استفاده شد. کابلهای بالایی که به کابلهای ایزواستاتیک معروف هستند وظیفه نگهداری شاهینها را پیش از یکسره شدن کامل پل برعهده داشتند و کابلهای پایینی یا کابلهای هیپراستاتیک نیز وظیفه یکپارچه کردن کل سازه را برعهده داشتند.
در طول اجرا، کنترل خیزها و کنترل میزان کشش کابلهای پیشتنیدگی با دقت بسیار بالا انجام شد. همچنین در طراحی عرشه تلاش شد با حفظ الزامات مقاومتی، ضخامت عرشه تا حد امکان کاهش یابد که علاوه بر بهینهسازی سازه، موجب افزایش زیبایی بصری پل نیز شد.
از لحاظ زمانبندی نیز اجرای عرشه با استفاده از شاریو و برنامهریزی دقیق توالی اجرای شاهینهای طره آزاد انجام شد و اجرای این بخش از پروژه از سریعترین نمونههای اجرا شده در کشور محسوب میشود.
این پل در مقیاس ایران و جهان چه جایگاهی دارد؟
در سطح کشور، پل ۲۷ بهدلیل شرایط دشوار طراحی و اجرا، اب
عاد پروژه و روش ساخت مورد استفاده، از پروژههای شاخص آزادراه تهران-شمال محسوب میشود.
در سطح جهانی شاید دهانههای بزرگتری وجود داشته باشند اما اهمیت این پروژه در ترکیب پیچیدگیهای مختلف مهندسی شامل شرایط ژئوتکنیکی، ملاحظات لرزهای، روش اجرای طره آزاد و محدودیتهای اجرایی است. همچنین اجرای چنین پروژهای توسط متخصصان داخلی نشاندهنده بلوغ فنی و توان مهندسی کشور است.
طراحی و ساخت این پل چه تجربه جدیدی برای مهندسان ایرانی ایجاد کرد؟
این پروژه تجربیات ارزشمندی در زمینه طراحی و اجرای پلهای بلند با سیستم طره آزاد، کنترلهای پیشرفته اجرایی و مدیریت همزمان طراحی و ساخت ایجاد کرد.از جمله تجربیات مهم میتوان به اجرای عملیات بتنریزی در دمای حدود منفی ۲۰درجه سانتیگراد اشاره کرد که با تمهیدات ویژه اجرایی انجام شد تا زمانبندی پروژه دچار وقفه نشود. همچنین عملیات تزریق گروت کابلهای پیشتنیدگی همراه با تمامی آزمایشهای مربوطه با دقت کامل انجام شد.در طول پروژه نیز تمامی کنترلهای کیفی شامل آزمایشهای بتن، میلگرد، کابلهای پیشتنیدگی و سایر کنترلهای دورهای بهصورت مستمر انجام شد، پس از اتمام ساخت و گذشت حدود ۱۰۰ روز از تکمیل پل، آزمایش بارگذاری واقعی با استفاده از کامیونهای سنگین انجام شد و رفتار سازه، خیزها و پاسخ پل با دقت ارزیابی شد که نتایج نشان داد تمامی مقادیر با دقت بسیار خوبی در محدوده مجاز قرار دارند.
به عقیده شما بهعنوان فردی که افتخار مدیریت در احداث یکی از بزرگترین پروژههای پلسازی کشور را دارید، مهندسان ایرانی در عرصه طراحی و ساخت پل در جهان چه جایگاهی دارند؟
به اعتقاد من، مهندسان ایرانی از لحاظ دانش فنی، توان طراحی و قدرت حل مسائل پیچیده مهندسی در سطح بسیار مناسبی قرار دارند و توانایی رقابت با بسیاری از شرکتهای معتبر بینالمللی را دارند، پروژههایی نظیر آزادراه تهران-شمال نشان میدهد که متخصصان ایرانی توان طراحی و اجرای پروژههای پیچیده زیرساختی را در شرایط دشوار دارند. آنچه میتواند جایگاه ما را بیش از پیش ارتقا دهد، حضور گستردهتر در پروژههای بینالمللی و توسعه همکاریهای فنی در سطح جهانی است.
دیدگاهتان را بنویسید